Agroforestry

Agroforestry

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

AF18125

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>B. Klimaatneutrale landbouw en voedselproductie>B4. Verhoging vastlegging koolstof in bos en natuur

Startdatum

01/01/19

Einddatum

31/12/22

Samenvatting

De Nederlandse landbouwsector staat voor een meervoudige opgave. De nationale en internationale zorgen over de teruggang van biodiversiteit, de verwachte dalende trend in gebruik, mogelijkheden en acceptatie van gewasbeschermingsmiddelen, klimaatverandering (mitigatie en adaptatie) en bedreigingen van de bodemkwaliteit vormen een andere context en verschuivende randvoorwaardes voor ontwerp en management van bestaande plantaardige productiesystemen. Daarbij komt de visie van LNV die om kringlooplandbouw draait en waarbij landbouw en natuur sterker in relatie tot elkaar staan. Binnen deze context, ambities en urgente, complexe opgave plaatsen wij agroforestry. Agroforestry is een teeltsysteem waarin bomen of struiken bewust worden gecombineerd met eenjarige teelten of grasland en veehouderij.

Doel van het project

Agroforestry biedt grote kansen voor de ontwikkeling van meer weerbare, efficiënte en robuuste plantaardige productiesystemen. Agroforestry is een teeltsysteem wat zich richt op het leveren van een brede range van ecosysteemdiensten en het dienen en bereiken van multidimensionale doelen met voordelen voor zowel de ondernemer, de omgeving, de maatschappij en het ecosysteem. De PPS draagt bij aan de missie van Klimaatneutrale landbouw en voedselproductie doordat de focus van de PPS ligt op de potentie voor CO2 opslag, waterbeheer (klimaatadaptatie) en efficiënt gebruik van natuurlijke hulpbronnen (dmv een hogere Resource Use Efficiency) in Nederlandse plantaardige productiesystemen. Ook verhoging van biodiversiteit is een belangrijke potentieel voordeel van Agroforestry. Het project draagt bij aan de bewustwording en handelingsperspectief van de sector m.b.t. duurzaamheid van de landbouw. Om deze productiesystemen mogelijk te maken is het belangrijk om meer kennis te ontwikkelen over hoe en welke gewascombinaties elkaar het beste versterken en hoe die combinaties ontworpen en gemanaged kunnen worden zonder dat dit leidt tot een buitenproportionele toename in de arbeidskosten om deze systemen uit te kunnen voeren. Dit onderzoeken we binnen de PPS.

Relatie met missie (Motivatie)

Het project levert kennis en ervaring op met een innovatief, vooruitstrevend en toekomstbestendig agroecosysteem. Het project draagt bij aan de bewustwording en handelingsperspectief van de sector m.b.t. duurzaamheid van de landbouw.

Geplande acties

Doelen van het project:
a) de belemmeringen van agroforestry in kaart te brengen en stimulansen te ontwikkelen voor het opheffen van deze belemmeringen en deze om te zetten in kansen en perspectieven.
b) om de potenties en effecten van agroforestry in Nederland op productie, klimaat, bodem, water én bedrijfsrendement (o.a. door slimme mechanisatie in te zetten waardoor de arbeidsdruk kan verminderen) te onderbouwen.
c) om een ’Community Of Practice (COP) ‘ met inbreng van verschillende disciplines (technologie, agronomie, waterbeheer etc.) en stakeholders (boeren, waterbeheerders, financiers, afnemers etc. ) op te zetten. Deze COP zal tijdens de projectperiode via uitwisseling van kennis en ervaring, bijdragen aan de doelen a) en b) en aan de ontwikkeling en levensvatbaarheid van agroforestry productiesystemen in het algemeen. Deze COP zal ook na de projectperiode bijdragen aan de verdere ontwikkeling van agroforestry in Nederland.
Beoogde en behaalde resultaten:
Behaalde resultaten 2019:
- Kennisuitwisselingsdagen en excursies
- Diverse 1 op 1 gesprekken met de 6 kerngroep telers m.b.t. agroforestry ontwerp, 1ste (en soms 2de en/of definitieve) versie agroforestry ontwerp
- Pers & Publiciteit (artikelen in vakbladen en kranten)
- Deelname aan & presentaties op diverse events, o.a. Biovelddag, Slotbijeenkomst 5 jaar onderzoek Agroforestry Vlaanderen, ALV Nederlandse Notenvereniging
- Gesprekken met stakeholders, LNV, Provincies etc.
- Kennisoutput: Agroforestry factsheet 1 t/m 4 (thema’s: wet- en regelgeving, biodiversiteit, economie en koolstofopslag)
- Inspiratiemiddag Agroforestry 10 december 2019
- EU Consortiumvorming en voorstel schrijven (AGROMIX)
- Agroforestry demo veld WUR Open Teelten (Lelystad); onderhoud en inzaai bloemzaad onder bomenrijen tbv biodiversiteit
Behaalde resultaten 2020:
- Publicatie bedrijfsplannen kerngroep telers in openbare brochure
- Publicatie van Agroforestry factsheet 5 (mechanisatie) & vakbladartikelen
- Herontwerp Agroforestry demo veld WUR Open Teelten (Lelystad) tot experimentele proef
- Voortzetting netwerkvorming, samenwerking, co-innovatie en communicatie, incl. landelijke en regionale kennisbijeenkomsten.
- Definitieve agroforestry-ontwerpen en aanplant systeem op de bedrijven van 3 van de 6 kerngroep telers en monitoring op de percelen.
- Kennisuitwisseling tussen ondernemers en stakeholders.
- Realisatie monitoringsplan en logboek voor metingen en vastleggen ervaringen bij de kerngroep telers.
Beoogde resultaten 2021/2022:
- Aanleg experimentele agroforestry proef op WUR Open Teelten (Lelystad), 0-metingen en monitoring
- Aanplant systeem op de bedrijven van de overige 3 kerngroep telers, 0-metingen en monitoring op de percelen.
- Voortzetting monitoring op de bedrijven van 3 kerngroep telers die in 2020 hun agroforestry systeem hebben aangelegd (dataverzameling over biodiversiteit en optekenen van ervaringen door de ondernemers tbv eindrapport)
- Kennisuitwisseling tussen ondernemers en stakeholders;
o Bijeenkomsten met de Community of Practice (minimaal 2 per jaar), incl kennisuitwisseling met onderzoeksinstituten uit België
o Thematische bijeenkomsten en/of excursies met de kerngroep ondernemers
- Eindrapport (2022) met minimaal 4 systeemontwerpen (beschrijving, ervaringen, keuzes mbt ontwerp etc.) tbv verbeterd inzicht in de potentie, kosten/baten, uitvoerbaarheid en effecten (diensten) van agroforestry systemen in Nederland.
- Vakbladpublicatie Systematische review mbt de stand van zaken in onderzoek naar silvo-arable agroforestrysystemen in gematigde klimaatstreken
- Verhoogd inzicht in klimaateffecten (koolstof opslag) bij verschillende graden van opschaling van agroforestry systemen in NL o.a. d.m.v. modelmatige berekeningen; rapport of geüpdatete factsheet koolstofopslag (uit 2019).
- Delivarables voor Provincie Zeeland (co-financier in de PPS): notitie of factsheet over de potentiele rol van agroforestry in het N beleid/luchtkwaliteit in Zeeland; notitie of factsheet van de rol van agroforestry in de Zeeuwse bossenstrategie; notitie of factsheet over de rol van agroforestry voor de biodiversiteit in Zeeland en een notitie mbt vertaling van landelijke informatie/opgedane kennis in de PPS naar specifieke situatie Zeeland.