De vergeten maaltijd: eetbeleving ouderen met dementie in zorginstelling

De vergeten maaltijd: eetbeleving ouderen met dementie in zorginstelling

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

AF18072

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>D. Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel>D2. De consument, duurzame en gezonde voeding in een groene leefomgeving

Startdatum

01/01/19

Einddatum

31/12/22

Samenvatting

De bevolking in Nederland vergrijst en als gevolg daarvan zal het aantal ouderen met dementie in de komende jaren explosief toenemen. De complexiteit van de zorgvraag en de zorgbehoefte van ouderen met dementie in zorginstellingen neemt toe. Omdat dementie nog altijd niet genezen of voorkomen kan worden, is de zorg voor mensen met dementie gericht op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven. Lekker en gezond eten en drinken draagt hier in sterke mate aan bij. Voor mensen met dementie is eten en drinken vaak lastig door een verminderde eetlust, een minder goede herkenning van eten, drinken en maaltijdmomenten, kauw-, slik-, en gebitsproblemen en een achteruitgang in de motorische vaardigheden. In dit project werken verschillende partijen op het gebied van zorg, eten en drinken, facility management en technologie samen om de persoonsgerichte zorg op het gebied van eten en drinken vorm te geven en zo de persoonlijke eetbeleving van ouderen met dementie in een verpleeghuis te optimaliseren.

Doel van het project

Het doel van dit project is om persoonsgerichte zorg op het gebied van eten en drinken vorm te geven en zo de persoonlijke eetbeleving van ouderen met dementie in een verpleeghuis te optimaliseren. Dat doen we door enerzijds eten en drinken een centrale rol in de dagelijkse zorg te geven en anderzijds door innovatieve interventies en voedingsconcepten te ontwikkelen, te testen en te implementeren om zo bij te dragen aan een betere kwaliteit van leven.

Goed eten en drinken is belangrijk voor de gezondheid en kwaliteit van leven van ouderen met dementie. Enerzijds helpt goed eten en drinken bij het voorkomen van ondervoeding met alle negatieve gevolgen voor de gezondheid en bijkomende hoge zorgkosten. Anderzijds zijn maaltijdmomenten van groot belang op sociaal en cultureel gebied en geven ze ritme, structuur en betekenis aan de dag. Dit kan direct bijdragen aan kwaliteit van leven. Momenteel wordt de rol van eten en drinken in de zorg onderschat. Het verbeteren van eten en drinken voor ouderen met dementie in een zorgsetting vraagt om een verandering in beleid en organisatie van de zorg, om te zorgen dat meer tijd aan de verzorging van eten en drinken besteed kan worden en beter ingespeeld kan worden op persoonlijke wensen en behoeften van de bewoners met dementie (persoonsgerichte zorg).

Het project streeft ernaar om de maaltijdbeleving van ouderen met dementie in een verpleeghuis te optimaliseren en daarmee bij te dragen een goede voedingsstatus en aan kwaliteit van leven. Dit sluit naadloos aan bij de doelstellingen van MMIP D2: faciliteren dat de Nederlandse bevolking in goede gezondheid ouder wordt. Dit project raakt aan verschillende deelprogramma’s:
• Consumentengedrag voor gezonde en duurzame keuzes
• Producten en processen voor een gezond voedselaanbod
• Relatie voeding en gezondheid gericht op gezond opgroeien en ouder worden

Relatie met missie (Motivatie)

Voor mensen met dementie is eten en drinken vaak moeilijk. Dit heeft negatieve gevolgen voor de eetlust, eetbeleving, waardering en inname van eten en drinken (grotere kans op voedingstekorten en ondervoeding). Het aanpakken van zo’n probleem vraagt om een multidisciplinaire aanpak, waarbij de verschillende invloeden op eetgedrag voldoende aandacht krijgen: aanbod (wat wordt er aangeboden en hoe), omgeving waarin gegeten en gedronken wordt (sociaal en fysiek), het individu (autonomie van de bewoner) en het zorgpersoneel (inspelen op behoeftes). Hoewel deze factoren steeds duidelijker worden, zijn er nog weinig interventies gedaan op dit terrein. De interventies die zijn gedaan, zijn slechts op kleine schaal getoetst, waarbij het verbeteren van voedingsstatus het hoofddoel was en er maar beperkt gekeken is naar de effecten op kwaliteit van leven. Ook is niet onderzocht hoe deze strategieën succesvol en op grotere schaal geïmplementeerd kunnen worden in de dagelijkse zorgpraktijk.

Binnen dit project wordt gefocust op deze verschillende factoren, die zeer nauw aansluiten bij de MIPP doelstellingen:
1) Beleid over de rol van voeding in de zorg en een aanpassing in de organisatie die zorgpersoneel meer ruimte biedt om voldoende tijd en persoonlijke aandacht te besteden aan eten en drinken (gezonde leefomgeving).
2) Het ontwikkelen van een productaanbod en voedingsconcepten die aansluiten bij voorkeuren en fysieke mogelijkheden gedurende verschillende fases van dementie, waardoor het aanbod aantrekkelijker wordt voor de individuele bewoner met dementie en een gezonde en plezierige voedselkeuze gestimuleerd wordt (gezond aanbod).
3) Vernieuwende persoonlijke eetomgevingen middels o.a. toepassing van nieuwe technologie, wat bij kan dragen aan goed en plezierig eten (gezonde leefomgeving).
Op deze manier worden de ouderen met dementie ondersteund om de gezonde keuze de makkelijke en plezierige keuze te maken.

Geplande acties

WP1 Beleid en organisatie (Q1.1 -Q1.2)
• Beleidsdocument op 1-2 A4
• Aanstelling coördinator implementatie
• Aangepaste omschrijving takenpakket zorgmedewerkers
• Plan van aanpak om exploitatieresultaat inzichtelijk te maken

WP2 Ontwikkeling van interventies en voedingsconcepten (Q1.1-Q1.4)
• Specifiek productaanbod voor bewoners met dementie, dat klaar is voor gebruik in praktijk
• Werkend prototype voor persoonlijke eetomgeving (Technologie)
• Bewijs van bijwonen training door zorgpersoneel
• A4 met doelen en tips vanuit de training + workshops voor concrete toepassing in de praktijk

WP3 Ontwikkeling van eenvoudige en slimme meetmethodes (Q1.1-Q1.4)
• Protocol voor meetmethodes voor determinanten van eetbeleving en kwaliteit van leven (pilots)
• Protocol voor gevalideerde meetmethodes voor determinanten van eetbeleving en kwaliteit van leven (implementatie)

WP4 Implementatie en onderzoeken effectiviteit van verschillende strategieën en voedingsconcepten in de praktijk (Q1.3 -Q3.2)
• Protocol voor pilot studies (voor indiening METC)
• Rapportage effectiviteit, exploitatieresultaat en procesevaluatie pilots
• Protocol voor totaal-interventie (voor indiening METC)
• Rapportage effectiviteit, exploitatieresultaat en procesevaluatie totaal interventie

WP5 Business modellen (Q1.1-Q3.4)
• Rapportage business modellen met randvoorwaarden en succesfactoren voor het implementeren van persoonsgerichte zorg voor ouderen met dementie

WP6 Projectmanagement, disseminatie & communicatie (Q1.1.-Q3.4)
• Communicatieplan
• Vakblad en/ of wetenschappelijke publicatie