Dicht-bijvangst: lokaal gevangen vis uit de korte keten rond Scheveningen

Dicht-bijvangst: lokaal gevangen vis uit de korte keten rond Scheveningen

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

LWV19082

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>D. Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel>D1. Waardecreatie en verdienvermogen

Startdatum

01/01/20

Einddatum

31/12/25

Samenvatting

In tegenstelling tot veel andere onderzoeken rondom Noordzee en visserij, is dit project gericht op de lokale consument te betrekken bij de uitdaging van voedselverspilling op zee. Dit onderzoeksproject beoogt jongeren te enthousiasmeren voor lokaal gevangen verse vis in restaurants in Scheveningen.

In Nederland wordt dagelijks veel vers gevangen vis uit de lokale Noordzee verspild, doordat veel Nederlanders buitenlandse (kweek)vis prefereren, terwijl lokaal gevangen vis onbekend en onbemind is (Dagevos et al, 2014). De vis die in Scheveningen wordt aangeland, wordt voor 80-90% bevroren geëxporteerd (Stichting Noordzeevis uit Scheveningen, 2019). In zijn algemeenheid vergrijst de consument van lokaal gevangen vis (Hoekstra, 2019), doordat jonge mensen andere proteïnebronnen en/of andere vissoorten verkiezen boven de lokaal gevangen vis.

Ontwikkeling van nieuwe producten: In co-creatie met jongeren van de ROC Mondriaan worden nieuwe producten ontwikkeld, die met behulp van lokale aanbieders van verse vis bij de Scheveningse horeca op de kaart te komen. Zo proberen alle actoren in de keten meer waardering en betrokkenheid te verkrijgen bij jongeren en toeristen voor lokale verse vis uit de Noordzee.

Het project, geleid door Wageningen Economic Research m.m.v. Schuttelaar & Partners, bestaat uit drie delen:
1. Bedrijfseconomisch onderzoek ter versterking verdienvermogen voor Scheveningse verse Noordzeevis
2. Productinnovatie via co-creatie met jongeren tbv verwaarding onderbenutte en verspilde Noordzeevissoorten
3. Real-life consumentengedragsonderzoek: gemakkelijker keuzes maken voor Scheveningse verse vis

Doel van het project

Dit project draagt in meerdere opzichten bij aan de doelen van de KIA, de missies en de MMIPs. De impact zal vooral economisch en maatschappelijk zijn. Bijdragen aan belangrijke doelen zijn o.a. tegengaan verspilling, vermindering bijvangst, meer lokaal afzetten, verbinding producent-consument en klimaatdoelen dichterbij. Het project draagt daarmee ook specifiek bij aan de MMIPs D1 Waardering van Voedsel en E1 Duurzame Noordzee. Wat betreft D1 worden lokale vissoorten uit de Noordzee aantrekkelijker gemaakt voor consumenten waardoor ze deze lokale voedingsproducten meer gaan waarderen.

Op dit moment (ist situatie) eten Nederlanders gemiddeld te weinig vis volgens het dagelijks voedingsadvies van het RIVM en Voedingscentrum. Vooral jongeren eten minder dan de aanbevolen eenmaal per week vis. De meeste gevangen Noordzeevis gaat via Nederlandse bedrijven via een lange keten naar buitenland. Dit project gaat samen met koksstudenten van het ROC Mondriaan en in co-creatie met lokale horeca, innovatieve producten met Noordzeevis ontwikkelen waardoor het aantrekkelijker (voor met name jongeren) wordt om minimaal een keer per week vis te eten. Dit moet ook bijdragen aan het verdienvermogen van de vissector. Die staat onder druk door grote veranderingen met negatieve economische impact zoals Brexit, pulsverbod, gesloten visgebieden voor windparken en natuurbescherming (EU Green Deal) en vergrijzing van visconsumenten. Het project draagt bij aan MMIP E1 doordat het minder druk geeft op de visbestanden die nu geliefd zijn door de markt maar (te) veel bevist worden. Nu eten Nederlanders vooral sterk (over)beviste soorten zoals tonijn van ver weg geïmporteerd. Consumeren Nederlanders meer de lokale minder bekende Noordzeevissoorten dan geeft dit minder druk op die andere (over)beviste soorten. Daarnaast wordt er minder voedsel verspild doordat er meer waardering ontstaat voor de bijvangst onder de aanlandplicht. Het moet daarbij niet leiden tot een inverse prikkel om meer bijvangst te creëren maar juist een selectieve visserij doordat bepaalde vissoorten nu in eens commercieel aantrekkelijker worden en een doelsoort kunnen worden net als schol, tong e.d. Tenslotte is er in dit project veel aandacht en actie op ‘communicatie en disseminatie’.

De Stichting Noordzeevis uit Scheveningen en de betrokken lokale bedrijven vinden het belangrijk dat zij ontwikkelde kennis direct kunnen delen met stakeholders en kunnen vertalen naar hun eigen bedrijfsvoering richting hun klanten. Er is veel aandacht geweest voor kennisdeling via interviews, nieuwsbrieven, community-bijeenkomsten (webinars vanwege COVID beperkingen) en een kick-off op de Visveiling van Scheveningen. Dat is de reden dat er in dit project op voorkeur van het consortium een uitvoerende organisatie (Schuttelaar&Partners) is betrokken die de lokale visketen goed kent, met een track record op het thema lokaal voedsel en korte ketens en specialistisch is in communicatie en disseminatie. De ambitie is dat de ontwikkelde kennis breed gedeeld kan worden met andere visserijgemeenschappen. Mocht het concept van een korte keten met sterk verdienmodel van lokale Noordzeevisproducten succesvol worden, dan kan deze laagdrempelig gekopieerd worden door andere visserijgemeenschappen in Nederland.

Relatie met missie (Motivatie)

Relevantie voor Missies Landbouw, Water, Voedsel
De Nederlandse overheid stimuleert een gezonde en duurzame voedselkeuze. Verse Noordzeevis past daar om meerdere redenen in: het is duurzamer, gezonder dan vlees en smakelijker dan (ongecontroleerde) diepvriesvis uit het buitenland. In het Nederlandse en Europese visserijbeleid worden kwaliteit, duurzaamheid, traceerbaarheid en lokaal verdienvermogen benadrukt. Hiertoe is systeeminnovatie onontbeerlijk. Voor draagvlak voor Noordzeevisserij in Nederland is binnenlandse vraag onmisbaar. Met name de Coronapandemie in 2020/2021 heeft extra onderstreept dat gezonde lokale voeding via korte(re) ketens essentieel zijn. Met dit project beogen we de waardering voor lokaal gevangen verse vis te vergroten, evenals het verdienvermogen van de ondernemers in een markt met allerlei bedreigingen (visgronden sluiten door de aanleg van windparken, Natura 2000-doelen, Brexit en de aanlandplicht) Systeeminnovatie door co-creatie met jongeren kan hieraan bijdragen. Het project raakt daarnaast SDG 12 ‘verantwoorde consumptie en productie’, want door de aanlandplicht komt er vis op de markt, die onvoldoende gewaardeerd wordt en dus verspild wordt. Dit terwijl de aanlandplicht bedoeld was om verspilling tegen te gaan.

Toepassing van kennis & Innovatie
Doordat het project vele ketenpartners betrekt die intrinsiek gedreven zijn om Noordzeevis uit Scheveningen letterlijk en figuurlijk beter op de kaart te zetten zullen de innovaties in rap tempo geïmplementeerd worden. De grootste uitdaging is om de kennis van Wageningen UR zo te vertalen dat het beklijft bij de vissersgemeenschap, koks en restaurateurs in Scheveningen. Daarom is Schuttelaar & Partners betrokken bij het project, een communicatie en adviesbureau met veel ervaring in de voedselketen en haar wortels in Scheveningen.

Terug