Effecten van maternale insuline resistentie en hyperglycemie tijdens zwangerschap

Effecten van maternale insuline resistentie en hyperglycemie tijdens zwangerschap

Organisatie-onderdeel

TKI AF

Projectcode

AF17068

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>D. Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel>D2. De consument, duurzame en gezonde voeding in een groene leefomgeving

Startdatum

01/01/18

Einddatum

30/06/23

Samenvatting

Veranderingen in insuline gevoeligheid in de moeder zijn gerelateerd aan het risico van ongebalanceerde groei in het kind (risico op verhoogde vetweefselaanleg) in de nakomelingen.

Doel van het project

Binnen de studie ligt de primaire focus van de metingen op:

1- De glucose en insuline response na een maaltijd tolerantie test (MTT) tijdens het tweede trimester (12-16 wk), derde trimester (24-28 wk) en postpartum (3 mo) en een vergelijking met uitkomsten uit een reguliere glucosetolerantie test (24-28 wk).

2- De associatie van de glucose en insuline respons, gevoeligheid en plasma lipiden met zwangerschapsuitkomsten zoals:
• Moeder: zwangerschaps-complicaties, herstel van insuline gevoeligheid en gewichtsontwikkeling postpartum
• Kind: foetale groei, zwangerschap /geboorte uitkomsten en groei en lichaamscompositie ontwikkeling tussen 0 en 6 maanden

Deze studie zal ons gedetailleerde inzichten leveren in het verloop van glucose respons en insuline gevoeligheid in een groep met een verhoogd risico op de ontwikkeling van afwijkingen in het glucose metabolisme en zwangerschapsdiabetes.

De uitkomsten van deze prospectieve studie kunnen een basis vormen voor het ontwikkelen van meer gerichte zorg, begeleiding en ondersteuning (waaronder nutritionele interventie en support) van de moeders en kinderen geboren uit deze verhoogd risico zwangerschappen.

Daarnaast kunnen de resultaten helpen voor het opzetten van vervolgstudies om naar de effectiviteit van interventies te kijken, te weten:
1- Een nutritionele interventie in een goed gedefinieerde risicogroep gericht op betere ‘management’ van het glucosemetabolisme met focus op uitkomsten in moeder en kind (fase 2a/2b studie (proof of concept) en/of fase 3 studie, efficacy).
3- Het testen van de MTT in een randomized controlled studie setting voor valideren als diagnostische tool vroeger in de zwangerschap

Dergelijke studies kunnen leidden tot aanpassingen in de reguliere zorg van de NVOG-richtlijnen en in de toekomst tot een mogelijk meer preventieve aanpak om zwangerschapsdiabetes te voorkomen.

Geplande acties

Beoogde resultaten 2020

Studie inclusie:
• UMCG: start inclusie via polikliniek en geïnteresseerde verloskundige praktijken in Groningen en omgeving
• MCL: start inclusie via polikliniek en geïnteresseerde verloskundige centra in Leeuwarden en omgeving

Studie uitvoer:
• Activeren en blijven afstemmen van de recruitment strategie met meerdere partijen binnen en buiten het ziekenhuis
• Organisatie studie bezoeken incl. voorbereiding afstemmen met apotheek, lab en transport/opslag faciliteiten
• Finaliseren en Invullen van het elektronisch patiëntendossier per deelnemer in Red CAP
• Werkprotocollen ontwikkelen voor de inclusie en elke klinische visite waarbinnen testen of vragenlijsten worden afgenomen aanpassen indien nodig -> METc melding
• Installatie en scholing t.b.v. studie specifieke handelingen bijvoorbeeld Skinfold metingen MCL & UMCG, Peapod metingen in zuigelingen

Behaalde resultaten 2020
Studie verloop:
1- Eerste inclusie UMCG op 6 Februari; eerste inclusie MCL op 12 Februari; Totaal zijn er nu 12 inclusies op beide locaties gerealiseerd
2- Binnen de polikliniek Gynaecologie & Obstetrie en Fertiliteit worden nieuwe patiënten nu standaard gescreend en mogelijke geschikte deelnemers geïnformeerd over de studie. Afdelingsmedewerkers worden regelmatig geïnformeerd over de studie in herhaalde presentaties tijdens de overdracht en 1 op 1 afspraken.
3- Binnen het MCL en met een aantal specifieke praktijken in Friesland zijn contacten voor screening voor geschikte deelnemers gelegd: regelmatig overleg en afstemming vindt plaats.
4- Elektronisch patiëntendossier: na een check en validatie periode in Maart 2020 in gebruik genomen.
5- Protocol apotheek voor toevoeging van stabiele glucose isotopen aan MTT en OGTT is gefinaliseerd en geïmplementeerd na de eerste 5 inclusies in de studie in UMCG en MCL. Inmiddels is de toevoeging bij 5 MTT testen van deelnemers geïncludeerd daarna doorgevoerd.
6- Eind 2020 is uiteindelijk de pea pod binnen het UMCG geïnstalleerd en gevalideerd (vertraging als gevolg van COVID-maatregelen en protocollen): onderzoekers zijn getraind in gebruik en de eerste 3 pea pod metingen in jonge zuigelingen zijn inmiddels afgerond.
7- Een eerste METc amendement ingediend (aanpassingen flyer, patio informatie en in het studieprotocol (t.a.v. antropologische metingen): indiening 11 nov 2020; aanvullende goedkeuring verkregen op 17 december 2020

Studie recruitment:
Na de eerste inclusies in het UMCG op 6 Feb 2020 en een week later, op 12 Feb, in het MCL is medio maart de inclusie als gevolg van de Covid maatregelen volledig stopgezet. Gemaakte afspraken met nieuwe deelnemers na 13 maart zijn komen te vervallen (n=4). De inmiddels geïncludeerde deelnemers zijn in de studie gebleven, maar bij de meeste deelnemers zijn als gevolg van de maatregelen enkele specifieke meetmomenten gemist. In overleg met de METc is besloten tot een “zachte stop” waarbij vragenlijsten van deelnemers zoveel mogelijk online uitgevoerd zijn tot het moment dat metingen en testen in het ziekenhuis weer mogelijk waren. Vanaf Juli-Augustus, toen de COVID-maatregelen op beide sites werden afgeschaald, is opnieuw ingezet in opstart van screening en inclusie. Deze blijft (ver) achter bij de ramingen door alle COVID gerelateerde regels en beperkingen t.a.v. afstand, consultatie en als gevolg van de nieuwe lock down en bijstelling van de regels t.a.v. het patiëntgebonden onderzoek binnen het ziekenhuis. Deze gecompliceerde situatie zorgt helaas ook voor minder interesse in deelname aan de studie bij mogelijke deelnemers. Ondanks al deze beperkingen is het ons gelukt inmiddels 12 personen in de studie te includeren. Dit aantal blijft natuurlijk ruim achter bij het beoogde doel en als gevolg van de huidige beperkingen zal de inclusiesnelheid voor de studie voorlopig nog niet omhoog kunnen.

Gedurende het jaar is regelmatig ingezet op maximaal benutten van alle mogelijkheden voor metingen in en recruitment van studie deelnemers via andere wegen, te weten:
- Poli gynaecologie MCL
- Produceren van een kort videoboodschap met uitleg over de studie: delen van de QR-code en YouTube link via Facebookpagina van de studie en via LinkedIn en met alle betrokken afdelingen en in de informatiefolders
- Aanschrijven en contact houden met verloskundige praktijken met de aangepaste folder en voorlichting inclusief de QR-code van de trailer van de PROMIS-studie

We hopen hiermee de huidige inclusie soepeler te laten verlopen. Daarnaast zal door inhuizen van de stadspraktijk binnen het UMCG, in 2021 ook mogelijk inclusie via de eerste lijn verder gestalte kunnen krijgen. We zullen ook inzetten op vroege interim analyse na lagere inclusie aantallen (zie mutatieformulier voor verdere uitleg) om inzichten te krijgen in het totaal aantal benodigde deelnemers aan de studie op basis van de primaire uitkomsten, e.g. glucose en insuline analyse. We verwachten dat deze aantallen aanzienlijk lager zullen liggen dan de origineel aangegeven aantallen in de METc aanvraag.

Studie metingen
Peapod (lichaamscompositie in kinderen 0-6 maanden)
De PeaPod die eind 2019 met financiële ondersteuning van Nutricia Nederland was aangeschaft is met aanzienlijke vertraging i.v.m. de implementatie van COVID-maatregelen pas begin november binnen het UMCG geïnstalleerd. Het beheer is met het Bureau Wetenschappelijk Onderzoek van de kliniek en de UMCG facilitaire diensten afgestemd en geeft voorrang aan metingen voor de PROMIS-studie. Training van de verantwoordelijke vaste medewerkers van het Beatrix Kinderziekenhuis alsmede ook de PhD studenten op het PROMIS-project heeft inmiddels plaats gevonden en de eerste 3 metingen van lichaamscompositie van zuigelingen, geboren binnen de studie hebben in december plaats gevonden.

Aanvullende onderzoeksplannen
In verband met de achterblijvende inclusie binnen de studie als gevolg van de Covid situatie zijn er een aantal alternatieve mogelijkheden voor data verzameling nader uitgewerkt:
1- Er is veel tijd besteed aan het werken aan het systematici review van vroege markers van insuline gevoeligheid. Een eerste analyse met focus op analyse van markers gevonden voor de zwangerschap en het eerste trimester van verschillende doelgroepen (gezond, en at risk) wordt uitgevoerd.
2- Een ander, specifiek onderzoeksvoorstel waarbij we gebruik willen maken van reeds verzamelde bloedmonsters binnen de lopende LifeLines Next cohortstudie is opgevolgd met een aanvraag die inmiddels ter beoordeling bij de stuurgroep ligt. Dit betreft een verzoek tot uitvoer van glucose en insuline bepalingen in bloedmonsters verzameld rond 12 weken zwangerschap in een populatie gezonde vrouwen. Deze data kunnen ons meer inzicht geven in de normale variatie in baseline karakteristieken in een bredere doelgroep zonder expliciete risico factoren voor zwangerschapsdiabetes en helpen bij data interpretatie binnen de PROMIS-studie.

Terug