Familievoer(en): transitie naar een innovatief voerconcept dat aansluit bij het natuurlijke gedrag van de zeug met haar biggen

Familievoer(en): transitie naar een innovatief voerconcept dat aansluit bij het natuurlijke gedrag van de zeug met haar biggen

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

AF18053

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>D. Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel>D3. Veilige en duurzame primaire productie

Startdatum

01/01/19

Einddatum

31/12/21

Samenvatting

Doel van het project is het ontwikkelen van een innovatief voer- en drinkconcept voor zeugen en biggen dat aansluit bij het natuurlijke gedrag. Systemen waarin varkens meer van hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen hebben de potentie om de veerkracht (resilience) van de dieren te vergroten. De innovatie betreft zowel een nieuw voer- en drinksysteem als ook een nieuw voertype. In het nieuwe concept wordt, door het leren eten en drinken van de zeug, de voer- en wateropname van biggen rondom het spenen bevorderd, zodat de negatieve effecten van het speenproces voor welzijn en gezondheid verminderen.
Op te leveren resultaten voor de varkenssector: Voor de sector levert het project een nieuw voedingsconcept voor zeugen en biggen op, dat gericht is op het bevorderen van diergezondheid, verbeteren van dierwelzijn en reduceren van het antibioticagebruik, beschadigend gedrag en uitval. De groeisnelheid en gezondheid van de biggen en het rendement zullen toenemen, evenals de arbeidsvreugde in de veehouderij omdat er minder zorg voor zieke dieren is. Daarnaast draagt het voerconcept bij aan het verminderen van conditieverlies van de zeug (en daarmee verminderen van het doorliggen van de schouders) tijdens de lactatie en het bevorderen van de reproductieve prestatie, bijvoorbeeld bij de tweedeworpsdip en het najaarsverwerpen.
Op te leveren resultaten voor de partners in het project: Het project levert voor de betrokken partners de mogelijkheid om een nieuw, internationaal interessant product in de markt te zetten waarbij dierwelzijn en prestaties van de dieren samen geoptimaliseerd worden. Voor Vereijken Hooijer B.V. is dit een nieuw voer- en drinksysteem voor zeugen en biggen dat geschikt is voor zowel bestaande als nieuw te bouwen zeugenbedrijven. Voor Nutreco Nederland B.V. betekent dit een nieuw voederconcept dat internationaal vermarkt kan worden. Voor varkenshouders brengt het project kennis en een praktijkrijp, toepasbaar systeem. Voor de deelnemende kennisinstellingen levert het project nieuwe inzichten op over de informatieoverdracht en sociale interacties tussen zeugen en biggen. Deze kennis kan gebruikt worden voor vervolgonderzoek en worden toegepast in het onderwijs.

Doel van het project

Doel van het project is het ontwikkelen van een innovatief voerconcept voor zeugen en biggen dat aansluit bij het natuurlijke gedrag. De innovatie betreft zowel een nieuw voersysteem als ook een nieuw voertype. In het nieuwe concept wordt, door het leren eten en drinken van de zeug, de voeropname van biggen rondom het spenen bevorderd, zodat de negatieve effecten van het speenproces voor welzijn en gezondheid verminderen. Bovendien wordt via een nieuw voertype en voerschema beoogd om het conditieverlies van de zeug tijdens de lactatie en de daarmee geassocieerde vruchtbaarheids- en welzijnsproblemen te verminderen. Voor het Familievoersysteem wordt een systeem beoogd waarin de zeug het voer in kleinere porties verstrekt krijgt om zo de tijd voor de biggen om van de zeug te leren eten te verlengen. Mogelijk vermindert het frequenter aanbieden van voer in kleinere hoeveelheden het conditieverlies van de zeug.
Concreet beoogt het project een positieve impact op gezondheid en welzijn te bereiken via de volgende projectresultaten: a) vrijwel alle biggen hebben leren eten en drinken in de kraamfase met als gevolg een betere voeropname, gezondheid, prestatie en een verhoogd welzijn en verminderd antibioticagebruik na spenen; b) de zeug eet langzamer, hetgeen ook haar voeropname en welzijn bevordert, en vertoont meer natuurlijk gedrag door meer contact met haar biggen; c) verminderd gewichtsverlies van de zeug en minder doorligplekken op de schouders; d) verminderde voervermorsing.

Relatie met missie (Motivatie)

Systemen waarin varkens meer van hun natuurlijke gedrag kunnen vertonen hebben de potentie om de veerkracht (resilience) van de dieren te vergroten. Het spenen van biggen kan tot welzijns- en gezondheidsproblemen leiden door een sterk verminderde draagkracht van de biggen. Spenen leidt vaak tot een lage voeropname, die gepaard gaat met diarree, infecties, groeivermindering en beschadigend gedrag. Een tijdige en voldoende opname van voer is cruciaal om deze problemen te verminderen, maar biggen hebben voorafgaand aan het spenen vaak hun eetgedrag nog onvoldoende ontwikkeld. Uit onderzoek blijkt dat het aanleren van eetgedrag van de biggen door de zeug de voeropname van biggen rondom spenen kan bevorderen waardoor de speenproblematiek vermindert.

Geplande acties

Het team van onderzoekers en bedrijven en LNV komt eens per drie maanden bijeen, voor het bespreken van voortgang en inhoudelijke en logistieke zaken.
2019:
- Een nieuw gezamenlijk voersysteem voor lacterende zeugen en biggen waarbij een groot deel van de biggen leert eten en drinken tijdens de lactatie.
- Een nieuw voer dat geschikt is voor zowel de lacterende zeugen als hun biggen tot circa 1 week na spenen.
- Ontwerpsessies met 10 varkenshouders om te komen tot een gezamenlijk voersysteem voor lacterende zeugen en hun biggen. De voorwaarden waaraan het voersysteem moet voldoen volgens de eindgebruikers worden in kaart gebracht (ontwerpfase) en vervolgens wordt het voersysteem in enkele hokken op VIC Sterksel geïnstalleerd en getest. Op basis hiervan is het voersysteem nog aangepast en volgt een tweede testfase.
2020:
- Validatie van het nieuwe voersysteem en het nieuwe voer in een proef op VIC Sterksel. Het effect van het nieuwe voersysteem en het nieuwe voer wordt onderzocht tijdens de lactatie. Daarnaast wordt het effect op de biggen na spenen onderzocht.
2021:
- Nieuw voedingsconcept voor lacterende zeugen en biggen dat resulteert in een hogere voeropname tijdens de lactatie, een groter aantal biggen dat eet voorafgaand aan spenen, en een verbetering in groeisnelheid, diergezondheid en dierwelzijn na spenen.
- Een Nederlandstalig rapport met daarin de resultaten van het onderzoek; een wetenschappelijke publicatie; een flyer; een film; publicaties in vakbladen; nieuwsbrieven en blogs via de website van de betrokken partners.