Handelingsperspectief Klimaatadaptatie Landbouw Terschelling

Handelingsperspectief Klimaatadaptatie Landbouw Terschelling

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

LWV20317

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>C. Klimaatbestendig landelijk en stedelijk gebied>C2. Klimaatadaptieve land- en tuinbouwproductiesystemen

Startdatum

01/01/21

Einddatum

31/12/24

Samenvatting

Op Terschelling zijn zoetwaterbeschikbaarheid, verzilting, productiviteit van landbouw en kwaliteit van natuur en landschap complex met elkaar verweven uitdagingen. Dit project richt zich middels proeven, meten en modelleren in een Living Lab setting op het ontwikkelen van handelingsperspectieven voor klimaat-adaptatie van de melkveehouderij in een verziltend eiland-landschap van hoge kwaliteit, vanuit het economisch en fysisch perspectief en in balans met andere watergebruikers.

Doel van het project

Doel van het project is samen met lokale melkveehouders en betrokken organisaties (natuurorganisaties, waterschappen, lokale overheden en bedrijfsleven) tot integrale oplossingen te komen voor de verdroging en verzilting op Terschelling. Door een beter begrip van de fysische, biologische en socio-economische systemen van het weidelandschap en het eiland, en door uitvoeren van veldproeven worden er zowel ecologisch als economisch haalbare handelingsperspectieven ontwikkeld samen met de betrokken partijen. Uiteindelijk moet de ontwikkelde praktische kennis de lokale melkveehouders helpen om hun bedrijfsvoering klimaatrobuust en duurzaam te maken voor de toekomst op Terschelling. Daarnaast levert het project kansen voor nieuwe bedrijvigheid en opschaalbare kennis en ervaring rondom klimaatadaptatie op eilanden en in kustgebieden, nationaal en internationaal.

Relatie met missie (Motivatie)

Qua innovaties wordt allereerst een unieke combinatie ingebracht om de grote uitdaging van klimaatbestendigheid op te lossen voor lokale private partijen op het eiland Terschelling. Het gaat om de combinatie van expertise bij Deltares van water- en bodemsystemen, gecombineerd met de landbouweconomie expertise van WUR en de toegepaste kennis van Van Hall Larenstein van melkveehouderij, natuur en verzilting. Vernieuwend dat er een integrale blauwdruk van het fysische (water-bodem-atmosfeer), biologische (bodem en weidevogels) en socio-economische system op Terschelling wordt ontwikkeld. Vernieuwend is dat op zo’n relatief kleine schaal als het beoogde weidelandschap op Terschelling zoveel expertise en diverse partijen samen werken aan de opgave naar klimaatrobuuste landbouw. Door het eilandkarakter worden de lokale partijen in positieve zin gedwongen samen na te denken over de regionale ontwikkeling en benutting van de waterbalans. Allereerst wordt er kennis ontwikkelt over het vergroten van regionale zelfvoorzienendheid in de watervoorziening. Door meer extreme weersomstandigheden (zomers zeer droog en intensievere regenbuien plus verzilting) kampen de lokale boeren-ondernemers en bewoners van Terschelling met zoetwatertekort. In dit project wordt in veldproeven onderzocht hoe water beter gebufferd kan worden op agrarische percelen maar ook hoe te voorkomen dat schaars eilandwater onnodig afgevoerd wordt naar de Waddenzee door ondergrondse stromen. Daarnaast wordt er onderzocht hoe landgebruik zo ingericht wordt dat het in lijn is met de werking van bodem-water-atmosferische systemen. In dit project wordt samen met ondernemers beproefd welke grassoorten, kruidenmengsels en zilte gewassen daarbij het meest effectief geteeld kunnen worden, nu en in de toekomst onder verder veranderende klimaatomstandigheden. Verder wordt het doel van de MMIP C1 verwezenlijkt om samen met natuurorganisaties (Staatsbosbeheer, Vogelbescherming), waterbedrijven (Vitens en Wetterskip) en agrarische ondernemers (LTO en ANV) te beproeven hoe vernatting zowel de landbouwproductie als biodiversiteit (weidevogels en insecten) kan bevorderen. Tegelijk wordt er geanalyseerd of er nog andere natuurinclusieve oplossingen en cross-overs zijn te bedenken als buffer voor in intensiteit toenemende klimaatextremen.

Geplande acties

3 Proeven met de betrokken projectpartners op Terschelling
• Monitoring van water, bodem, biologische en landbouwkundige variabelen
• Economie en marktanalyse
• Bedrijfseconomische analyse naar verdienmodellen
• Handelingsperspectieven voor landbouw in de context van verzilting