Integrale ketenaanpak vruchtboomkanker in de vruchtboomkwekerij

Integrale ketenaanpak vruchtboomkanker in de vruchtboomkwekerij

Organisatie-onderdeel

WR-cap TU

Projectcode

1605-033

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>A. Kringlooplandbouw>A2. Gezonde, robuuste bodem en teeltsystemen gebaseerd op agro-ecologie en zonder schadelijke emissies naar grond- en oppervlaktewater

Startdatum

01/01/17

Einddatum

31/12/21

Samenvatting

Vruchtboomkanker (veroorzaakt door de schimmel Neonectria ditissima) is een aantasting die door vruchtboomkwekers en appeltelers zeer gevreesd is. Deze schimmelziekte tast houtweefsel van bomen aan waardoor de sapstroom vanaf de geïnfecteerde plek wordt tegenhouden. De tak of boom sterft af waardoor de productiepotentie afneemt. Daarnaast kan de schimmel ook vruchten aantasten, met vruchtrot als gevolg. In ernstige gevallen moet een boomgaard vervroegd gerooid worden. Fruittelers kunnen de ziekte beter beheersen als het aantastingspercentage zo laag mogelijk blijft. Het is daarom van belang om zo schoon mogelijk plantmateriaal te produceren. Voordat een vruchtboom geplant wordt bij een fruitteler, worden een aantal schakels van de keten doorlopen. Tijdens de verschillende schakels in het productieproces van de vruchtboom kunnen infecties plaatsvinden. Hoe schoner de verschillende schakels het plantmateriaal houden des te beter de ziekte te beheersen is later in de keten en bij de fruitteler. Vruchtboomkanker is daarmee een probleem van de keten van vermeerdering tot en met fruitteler en vraagt derhalve om een ketenbrede aanpak.

Doel van het project

Doel van het project is om de preventie en aanpak van vruchtboomkanker structureel te verbeteren in de gehele keten van uitgangsmateriaal tot boomgaard.
Het project is onderverdeeld in verschillende deelprojecten. In het eerste deelproject wordt een zo compleet mogelijke risico-inventarisatie gemaakt. Er wordt onder andere nagegaan hoe infecties in de verschillende fasen in de keten tot stand komen en welke omstandigheden hierbij een rol spelen. Vervolgens wordt in het tweede deelproject gewerkt aan de duurzame beheersing van vruchtboomkanker. Zo zal er onder andere aandacht zijn voor bewaaromstandigheden van uitgangsmateriaal, het voorkomen van infectie op wonden in de opkweek- en teeltfase en de invloed van meststoffen op de vatbaarheid van bomen. Ook zal onderzocht worden of er antagonisten ofwel micro-organismen zijn die bomen kunnen beschermen tegen een infectie met vruchtboomkanker. In het laatste onderdeel van het project zal voor de gehele keten een teeltprotocol worden ontwikkeld.

Het project genereert beter inzicht in het gedrag van de schimmel in de keten van uitgangsmateriaal tot teelt. Op basis van deze kennis worden de tools ontwikkeld die nodig zijn om de preventie en aanpak van vruchtboomkanker te innoveren. Dit leidt tot de ontwikkeling van preventieve maatregelen en groenere bestrijdingsmethodes zoals bijvoorbeeld verbeterde waarschuwingssystemen en het verhogen van de weerstand van de boom. Het opstellen van protocollen en de aanzet om te komen tot een kwaliteitsmerk zorgt voor betere opschaling van kennis ontwikkeld in dit project.

Relatie met missie (Motivatie)

Het project lost problemen op van het traceren en bestrijden van vruchtboomkanker in de gehele keten. Voor Vermeerderingstuinen betekent dit dat zij belangrijke infectiemomenten beter kunnen bestrijden, nieuwe bestrijdingsmethoden tot hun beschikking krijgen om vruchtboomkankervrije onderstammen en entmateriaal te leveren. Voor de boomkwekers betekent dit dat zij beter inzicht hebben welke percelen een hoog risico hebben gezien de aanwezigheid van waardplanten in de omgeving. Verder krijgen ze beter zicht welke infectiemomenten belangrijk zijn en krijgen nieuwe bestrijdingsmethoden tot hun beschikking voor in de teelt en mogelijk ook voor de bewaarperiode van de vruchtbomen. Voor fruittelers betekent dit een beter te beheersen ziekte door het gebruik van vruchtbomen met minder aantasting door vruchtboomkanker. Dit resulteert in minder productieverlies en minder uitval als gevolg van vruchtrot. De levensduur van de boomgaard wordt daarmee ook verlengd wat de rentabiliteit sterk verbeterd. Door te werken aan preventie in de gehele keten zullen kosten voor arbeid en inzet van gewasbeschermingsmiddelen verminderen. De schade aan het gewas door Neonectria wordt dan gereduceerd met een hogere productie en betere kwaliteit als gevolg. Aanzet van een kwaliteitsmerk zorgt voor betere opschaling van kennis ontwikkeld in dit project.

Geplande acties

Met dit project willen we het mogelijk maken dat gerichter en duurzamer gewerkt kan worden in het voorkomen en bestrijden van Neonectria. Dit zal leiden tot de vermindering van o.a. het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tegen vruchtboomkanker, verspilling van bomen en voedsel als gevolg van aantasting door het pathogeen en een verhoogd rendement voor de diverse schakels in de keten.