Klimaatadaptatie in de praktijk (KLIMAP)

Klimaatadaptatie in de praktijk (KLIMAP)

Aantal projecten

1

Organisatie onderdeel

TKI AF

Project code

LWV19103

Primaire MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>C. Klimaatbestendig landelijk en stedelijk gebied>C1. Klimaatbestendig landelijk gebied voorkomen van wateroverlast en watertekort

Start datum

01/01/20

Eind datum

31/12/23

Samenvatting

Klimaatverandering leidt er toe dat de waterschappen en provincies samen met de andere actoren in het landelijk gebied inzicht willen in de toekomstige ruimtelijke, maatschappelijke en fysieke gevolgen ervan op regionale schaal, in mogelijke adaptatiemaatregelen in hun land- en watersystemen, en hoe die via gebiedsprocessen kunnen worden gerealiseerd. Daartoe gebruiken wij ontwikkelpaden (IPCC: climate development pathways) als integrerend concept. We werken dit concept verder uit en komen tot handvatten voor klimaatbestendige inrichting van de Nederlandse zandgebieden met duurzaam economisch gebruik.

Ontwikkelpaden vormen een mechanisme voor flexibele aanpassing aan de voortdurend veranderende omstandigheden door zowel geplande ontwikkelingen als autonome ontwikkelingen zoals klimaatverandering. De ontwikkelpaden moeten worden gevoed met inzichten in de op dat moment te verwachten veranderingen en de effecten van adaptatiemaatregelen. Hiervoor is een goed begrip van de gebiedspecifieke land- en watersystemen van adaptatiemaatregelen op diverse schalen (tijd, ruimte, governance) vereist. Ontbrekende kennis wordt daartoe in proeftuinen en living labs verzameld. Kritische (basis)data van het bodem- en watersysteem worden verzameld, analysemethoden en modellen om het complexe systeem integraal op landschapsschaal te kunnen analyseren worden aangepast en doorontwikkeld om toekomstverkenningen (scenariostudies, beleidsverkenningen en planvormingsprocessen) uit te voeren. De toepasbaarheid en bruikbaarheid van op deze wijze van informatie voorziene ontwikkelpaden in gebieds- en beleidsprocessen worden in de praktijk (proeftuinen en living labs) getest. Uitwisseling van kennis is daarin een continu proces. Naast de methode worden ook draagvlak, haalbaarheid, betaalbaarheid en risico’s van ontwikkelpaden geëvalueerd. Een belangrijk onderdeel van het project is hoe de kennis en ervaringen uit de proeftuinen en living labs ‘op te schalen’ dus buiten de proeftuinen te implementeren. Klimaatadaptatie in de praktijk wordt een dynamisch proces van leren, participeren en implementeren dat zich als een olievlek gaat verspreiden.

Doel van het project

Doel: vormgeven en uitwerken van handvatten voor de transitie naar een klimaatbestendige inrichting en gebruik en beheer van het water- en bodemsysteem voor (kringloop)landbouw en natuur in de Nederlandse zandgebieden.

De opgave waar we in de Nederlandse zandgebieden voor staan is de transitie naar een klimaatbestendige inrichting en beheer. Hiervoor is een afwegingskader nodig voor de te maken keuzes, rekening houdend met het bodem- en watersysteem en de interacties tussen actoren (vanuit landbouw, natuur, industrie, drinkwater, bebouwing). Dit afwegingskader wordt gebaseerd op beslissingsondersteunende systemen (modellen), toekomstverkenningen (scenariostudies) en processen voor implementatie van de transitie in de zandgebieden.

De gewenste transitie betekent een aangepast water- en bodembeheer gericht op duurzaam gebruik en in stand houden van natuurlijke systemen waarbij de zoetwatervoorraad, bodem- en (grond)waterkwaliteit, voedselzekerheid en natuur (biodiversiteit) op lange termijn geborgd zijn. Het is van belang om -gegeven de verwachte klimaatverandering- de toekomstige watervraag en het wateraanbod van alle actoren beter in balans te brengen rekening houdend met de verschillende belangen en gericht op een duurzame circulaire economische inrichting, gebruik en beheer. Onderdeel daarvan is de vraag hoe de landbouw zich kan aanpassen aan veranderende klimatologische omstandigheden.

Relatie met missie (Motivatie)

Voor de Missies Landbouw, Water, Voedsel (thema Klimaatbestendig landelijk en stedelijk gebied) levert dit project een bijdrage aan de transitie naar een klimaatbestendige inrichting en aan
1. oplossingsstrategieën voor droogte en wateroverlast in relatie tot land- en tuinbouw en natuur voor de droge zandgronden.
2. bodembeheer gericht op het verbeteren van watervasthoudend vermogen
Met dit project sluiten we aan bij het doel zoals beschreven in missie C (Klimaatbestendig landelijk en stedelijk gebied) van de kennis en innovatie agenda Landbouw, Water en Voedsel: Voor gebieden waar (in de toekomst) onvoldoende mogelijkheden zijn om met waterbeheer klimaatproblemen op te vangen zijn in 2030 een tiental voorbeelden gereed van nieuwe bedrijfsconcepten inclusief verdienmodellen voor agrariërs en vijf nieuwe productieketens operationeel waarmee nieuw toekomstperspectief wordt geboden aan agrarische bedrijven

Voor de maatschappij bieden we handvatten voor de transitie naar een klimaatbestendige inrichting van het landelijk gebied; voor samenwerkingsvormen met actoren en participatie in gebiedsprocessen; kennisoverdracht en inzetbaar instrumentarium.
Voor de landbouwsector levert dit project technische oplossingen voor klimaatbestendig bodem- en waterbeheer, suggesties voor alternatieve gewassen, verdienmodellen en voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Er is ook een duidelijke link met kringlooplandbouw (met name voor hergebruik water en efficiënt watergebruik).
Wetenschappelijke relevantie van dit project betreft vooral inzicht in effectiviteit van processen, methoden en technieken, ontwikkeling van kennis over ontwikkelpaden, ontwikkeling van kennis in living labs en inbedding en ontsluiting van kennis in/via instrumenten..

De toepassingshorizon van wat we in dit project beogen is ruimtelijk gezien beperkt tot de zandgebieden in Nederland. De systematiek van ontwikkelpaden kent die ruimtelijke begrenzing niet; de ontwikkelpaden als adaptieve aanpak voor transitie is bovendien bedoeld voor verschillende tijdschalen (voor de stip op de verre horizon en ook voor korte termijn doelen).

De bedoeling is dat de systematiek en ontwikkelde kennis meteen in praktijk kan worden gebracht en overgedragen aan andere partijen. Doel van ontwikkelpaden is een continu en adaptief transitieproces rekening houdend met korte en lange termijndoelen. Actieve samenwerking tussen onderzoek, bedrijfsleven, agrarische sector en natuurbeheerders is een middel hiertoe.

We werken aan verdienmodellen, maar nieuwe bedrijvigheid is niet het specifieke doel. Wel is de aanpak gericht op duurzaam economisch gebruik in de gebieden en op aanpassing van bedrijven aan klimaatdoelen. Ook worden nieuwe technieken voor bijvoorbeeld adaptief waterbeheer in living labs getest en doorontwikkeld.

Geplande acties

Resultaat/Product: handvatten, tools en werkwijzen, technische en sociaal-economische informatie voor gebruik bij het vormgeven van ontwikkelpaden voor klimaatadaptatie.
In de loop van de vier jaren die het project duurt werken we aan de volgende tussenresultaten:
a. Uitwerken methodiek ontwikkelpaden als flexibele werkwijze om de transitie naar een klimaatbestendige inrichting vorm te geven voor landbouw en natuur;
b. Samenwerkingsvormen met actoren om gezamenlijk tools te ontwikkelen en te komen tot co-creatie voor het project en de klimaatbestendige inrichting van gebieden gericht op de werking van natuurlijke processen;
c. Verzamelen van data uit de proeftuinen en living labs (technisch, economisch, sociaal) om meer en beter inzicht te krijgen in effectiviteit van maatregelen, verdienmodellen en gebiedsprocessen;
d. Ontwikkelen en/of verbeteren van tools (processen, modellen, optimalisatie, analyse en visualisatie, beslissingsondersteunende systemen) o.b.v. de proceskennis die volgt uit c.;
e. Toepassen van de tools in proefgebieden (toekomstverkenningen) om de ontwikkelpaden voor deze gebieden te voeden en richting te geven;
f. Handvatten voor ontwikkelpaden (op basis van a t/m e) voor de proefgebieden om richting te geven aan de benodigde klimaatbestendige inrichting van het bodem- en watersysteem en duurzaam economisch gebruik in stroomgebieden.

Terug

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.