MIP zeewier

MIP zeewier

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

AF16202

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>B. Klimaatneutrale landbouw en voedselproductie>B6. Productie en gebruik van biomassa

Startdatum

01/01/17

Einddatum

31/12/21

Samenvatting

In 2015 heeft de toenmalige staatssecretaris van Economische Zaken, Martijn van Dam, het initiatief genomen om binnen het topsectorenbudget TKI-AgriFood van Wageningen University and Research een aantal Maatschappelijke Innovatie Programma’s te initiëren. Deze MIP’s richten zich op innovaties die zowel voor het Nederlandse bedrijfsleven als voor de maatschappij relevant zijn. Eén van de innovatieonderwerpen betrof de ontwikkeling van grootschalige zeewierteelt in de Noordzee.
In 2018 presenteerde de Nederlandse regering het Nederlandse klimaatakkoord. In dit akkoord is beschreven hoe Nederland de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs (2015) wil behalen. Onderdeel daarvan is het voornemen om in de komende decennia op circa 25% van het Nederlandse deel van de Noordzee windparken te plaatsen. Medegebruik van windenergie met aangepaste vormen van visserij en maricultuur, waaronder productie van zeewier is één van de doelstellingen van het klimaatakkoord én het Noordzeeakkoord. Deze beleidsontwikkelingen versterken het belang van een onderzoekbijdrage aan de ontwikkeling van zeewierproductie op de Noordzee en geven nieuwe inzichten in toekomstige onderzoeksprioriteiten.

Doelstelling van MIP AF-16202 Seaweed for food and feed/ProSeaweed is het leveren van een bijdrage aan de ontwikkeling van grootschalige zeewierproductie op de Noordzee door middel van onderzoek. Het programma heeft 4 thema’s. In elk thema staat een onderzoeksvraag vanuit de overheid centraal:
• Thema 1: Business case Nederlandse Zeewierteelt.
Onderzoeksvraag: Hoe kan Nederlandse zeewierteelt een rendabele bedrijfstak worden?
• Thema 2: voedselveiligheid zeewier
Onderzoeksvraag: Wat zijn voedselveiligheidsaspecten van Nederlandse zeewier als het wordt gebruikt voor voeding van mens en dier?
• Thema 3: Eiwitextractie uit zeewier
Onderzoeksvraag: Op welke wijze kan Nederlandse zeewier een alternatieve duurzame grondstof worden voor eiwitten uit soja?
• Thema 4: Draagkracht Noordzee voor grootschalige zeewierteelt
Onderzoeksvraag: Wat zijn de effecten van grootschalige zeewierteelt op het mariene ecosysteem?

Tevens heeft het programma de opdracht om publiek-private samenwerkingsprojecten (PPS-en) te vormen op het gebied van zeewierteelt en de ontwikkeling van voedingsproducten voor mens en dier inclusief consument & marktvraagstukken. Het eerste jaar van het programma is benut voor het initiëren van dergelijke PPS-en. Daarbij gold de voorwaarde vanuit de topsector dat het betrokken bedrijfsleven het onderzoek zou mede-financieren : de bedrijven dragen 40% van de onderzoekskosten waarvan maximaal de helft in kind. Ook in het tweede en derde jaar van het programma zijn oproepen gedaan om nieuwe PPS-en te starten. Er zijn in totaal 9 PPS-en gestart.
Daarnaast zijn 7 projecten gestart die gericht zijn op het beantwoorden van de vraagstukken vanuit het ministerie van LNV. Ter onderscheiding van de PPS-en worden deze projecten WUR-projecten genoemd.
In principe worden alle projecten eind 2021/begin 2022 afgerond. Vanwege de corona-pandemie van 2020/2021 is de uitvoering van een aantal projecten vertraagd. Van elk project worden de resultaten beschreven in één of meerdere WUR-rapporten en/of wetenschappelijke publicaties. De rapporten en publicaties worden openbaar gemaakt via o.a. de website van het programma

Doel van het project

Doelstellingen van MMIP B6 is o.a. een optimalisatie van productie en gebruik van biomassa als groene grondstof voor de voedings- en chemische industrie. Zeewier kan een aantrekkelijke groene grondstof worden voor de voedings- en chemische industrie. Voorwaarde voor een rendabele zeewierteelt is een jaarrond aanvoer van grote volumes vers product (100 - 1000 duizend ton) en van constante kwaliteit. Voor dergelijke productie is naar schatting minimaal 10 - 100 km2 teeltoppervlak nodig. Dit kan alleen op zee plaatsvinden.
Op dit moment zijn de teelttechnologie en verwerkingstechniek nog onvoldoende ontwikkeld dat de grote volumes geproduceerd kunnen worden. Over de technische, economische en ecologische haalbaarheid van grootschalige teelt op de Noordzee bestaan nog veel onzekerheden. De betrokken ondernemers zijn echter optimistisch. Met behulp van goed geprioriteerd onderzoek verwachten ze de stappen naar grootschalige offshore teelt te zetten.
Tegelijkertijd zoekt de Nederlandse overheid naar manieren om het gebruik van de Noordzee voor energie-, natuur- en voedseldoelstellingen optimaal te combineren. Grootschalige, duurzame en veilige zeewierproductie in windparken wordt als een van de kansrijke opties gezien. De doelstellingen van de Europese Green Deal ondersteunen ook de vraag om grootschalige zeewierteelt op de Noordzee mogelijk te maken.
Het onderzoeksprogramma Proseaweed combineert de doelstellingen van het bedrijfsleven met die van de rijksoverheid.

Relatie met missie (Motivatie)

Biomassateelt op basis van zeewierproductie is één van de benoemde deelthema’s van het MMIP

Geplande acties

Het programma bestaat uit 9 PPS-en (met cofinanciering vanuit het bedrijfsleven) en 7 WUR-projecten (volledig gefinancierd vanuit het programmabudget). De website van MIP Seaweed for food and feed wordt in het voorjaar van 2021 inclusief een projectpagina voor elk afzonderlijk project waarin doelstelling, aanpak en resultaten van het project beschreven staan. Ook de project producten zijn hier te vinden.