Next Level mestverwaarden

Next Level mestverwaarden

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

AF18136

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>A. Kringlooplandbouw>A1. Verminderen fossiele nutriënten en emissies naar bodem, water en lucht

Startdatum

01/01/19

Einddatum

31/12/22

Samenvatting

De Nederlandse veehouderij produceert niet alleen hoogstaande producten zoals vlees en zuivel, maar ook de waardevolle grondstof mest (SER Commissie Nijpels, 2016). Dierlijke mest van goede kwaliteit is met name van groot belang voor het sluiten van kringlopen, in een klimaatvriendelijke, circulaire voedselproductie (Technische Briefing Kringlooplandbouw 2e Kamer; WUR 2018). Dierlijke mest wordt vooralsnog vooral benut als bron van stikstof en fosfaat maar nog nauwelijks als een bron van organische stof. Daarbij heeft dierlijke mest vanwege een overschotmarkt een negatieve prijs en wordt het niet gewaardeerd als een hoogwaardig en marktwaardig bemestingsproduct. In het kader van de NL Next Level propositie “Mest: een gouden, groene grondstof” hebben 6 bedrijven in de agrarische sector (Agrifirm, Darling Ingredients International, ForFarmers, FrieslandCampina, Van Drie Group en De Heus), samen met WUR, de handschoen opgepakt om tot een transitie rond mest en bemesting te komen. Deze transitie is gericht op het verwaarden van mest door het opwerken van mest tot waardevolle marktwaardige organische en anorganische bemestingsproducten voor afzet in de land- en tuinbouw in Nederland en daarbuiten. De vooraanstaande rol die de Nederlandse veehouderij nu al heeft willen de initiatiefnemers ook doortrekken naar het gebruik van dierlijke mest. De kernvraag binnen het project is: Hoe maken we een hoogwaardig pakket van bemestingsproducten, dat zich weet te onderscheiden op een ontluikende (en om maatwerk vragende) markt voor organische bodembemesting, met een daarop toegesneden technologie en organisatorische aanpak. Het project kent 4 werkpakketten:
- WP1: welke product markt combinaties (PMC’s) hebben toekomst?
- WP2: welke technologie en technologische ontwikkelingen zijn nodig om de producten te maken?
- WP3: welke behandeling van mest op de boerderij is nodig om een goede grondstof te zijn voor hoogwaardige producten?
- WP4: welke interventies in de keten zijn nodig om een stabiele mest verwaardingsketen te ontwikkelen?

Doel van het project

Het mestvraagstuk is al decennia een ‘wicked problem’. Dit vraagt een compleet andere aanpak en benadering van productie, opslag, verwaarding en vermarkting van dierlijke mest en producten. Er zal niet langer sprake zijn van mestverwerking zoals we die nu kennen, maar van mestverwaarding. Dit dossier wordt geïntegreerd met de aanpak van andere relevante dossiers in de agrarische sector (klimaatopgave, circulaire economie).
Er wordt nog veel kunstmest-N aangekocht, terwijl dat vervangen zou kunnen worden door N uit dierlijke mest. Bij toepassing van kunstmest wordt op de lange termijn de bodem “armer” aan organische stof waardoor het vocht vasthoudend vermogen daalt. Dat leidt tot verdroging en dit is in sommige gebieden al een serieus probleem. Met name de akkerbouwsector maakt zich zorgen om het behoud van een goede bodemvruchtbaarheid (aanvoer organische stof).
De N en CO2-emissies dienen te worden gereduceerd. Omdat de bijdrage hieraan van de agrarische sector in NL groot is, is het noodzakelijk tot een systeem te komen waarin emissies worden gereduceerd op zo’n wijze dat de agrarische sector haar bestaansrecht behoudt. Door dierlijke mest op een andere wijze op te vangen en te bewerken kan een substantiële bijdrage worden geleverd aan de reductie van emissies zowel bij de productie en opslag van mest als bij de verwerking.
Centrale doelstelling is het genereren van kennis waarmee de partners van het consortium deze transitie zouden kunnen organiseren.

Relatie met missie (Motivatie)

Dit project beoogt te komen tot een herinrichting naar een duurzame, marktgerichte “Next Level Mestverwaarding” met inbreng van nieuwe kennis, organisatorisch vermogen, inzichten en ontwikkeling van alternatieve bewerkingsroutes. Het consortium wil daarbij de volgende focus en randvoorwaarden aanbrengen om onderscheidend te zijn t.o.v. de huidige situatie van mestverwerking en om richting te geven aan de vraag vanuit de markt naar duurzame bemestingsproducten in een circulair voedselproductie systeem:
- Het project richt zich niet op het wegwerken van het mestoverschot, maar op het optimaal verwaarden van mest en het identificeren van die mestproducten, technologieën en systeemveranderingen waarmee dat kan worden bereikt.
- Het project richt zich op een zodanige inrichting van de mestproductie en afzetketen en bijbehorende mestproducten dat de geproduceerde mest economisch optimaal wordt verwaard als (an)organische bemestingsproducten, op maat gemaakt voor specifieke land- en tuinbouwteelten in diverse regio’s in Nederland, Europa en daarbuiten.
- Dit betekent dat naast vaste organische stofrijke mestproducten ook (natte) reststromen met minerale fosfaat-, stikstof- en/of kaliproducten gemaakt worden die kunnen dienen als biobased alternatief voor fossil-based kunstmest.
- Beoogd wordt een transitie naar (vernieuwde) stalsystemen, die als basis hebben dat stal-emissies bij de bron worden aangepakt. Door dagverse mest snel uit de stal te verwijderen en op een centrale locatie op te waarderen, kunnen nutriënten die op dit moment op stal-niveau emitteren, worden vastgelegd in producten. Dit is voor het milieu en de economie een meerwaarde.
- Naast de technisch economische optimalisatie van de mestafzetketen worden ook de institutionele randvoorwaarden in beeld gebracht, zoals het bijbehorende optimale mestbeleid, de onderlinge verdeling van baten en lasten tussen landbouwsectoren, regio’s en individuele boeren en de optimale locaties en schaalgroottes van mestverwerkingsinstallaties.

Geplande acties

De partners willen het volgende bereiken met deze PPS:
- Bepaling wat op de lange termijn de meest duurzame en kwalitatief hoogstaand mestbewerkingsproducten zijn, aansluitend bij een (lange termijn) Nederlandse en wereldwijde vraag (onder genoemde voorwaarden: circulair, met bijdrage aan verbetering van bodemkwaliteit, bodemecologie, bijdrage aan klimaatdoelstellingen, emissiedoelstellingen, verminderd gebruik fossiele grondstoffen en afgestemd op de specifieke marktvraag).
- Bepaling op welke wijze veehouders (via hardware, staltechniek, organisatie, management, voeding) de juiste kwaliteit dierlijke meststoffen hiervoor kunnen leveren waarbij bronaanpak als vertrekbasis wordt beschouwd.
- Bepaling met welke innovatieve technieken deze producten bereid kunnen worden en hoe de technologie een hogere Technical Readiness Level (TRL) kan verkrijgen (meer naar de praktische bedrijfsvoering); alsook onderzoek via welke technologie de nevenproducten het beste tot waarde kunnen worden gebracht.
- Een blauwdruk voor de economisch optimale inrichting van de keten ten aanzien van hoeveelheden en typen mestproduct om de waarde van mest te maximaliseren in combinatie met een bepaling van de wijze waarop de mestmarkt moet worden georganiseerd voor optimale prijsvorming en ketenorganisatie zoals bijvoorbeeld het zorgdragen voor een relatief constant aanbod van mest voor verdere verwerking en participatie van alle benodigde ketenpartners.
Beoogde resultaten bij kennisverspreiding:
- Publiek gefinancierde kennisontwikkeling wordt gedeeld middels rapportages op www.wur.nl.
- Er wordt een communicatieplan opgesteld door NCM.
- Bijdrage aan de ManuREsource2021 conferentie.
- Waar mogelijk worden presentaties gehouden op andere circulaire economie/landbouw congressen.
- Een themadag voor mestverwerkers.
- Een themadag voor beleidsmakers.
- Presentaties voor de sectoren melkveehouderij, varkenshouderij en kalverhouderij.

Naam projectleider

Nico Verdoes