Veredelingsonderzoek voor weerbare appelrassen tegen vruchtboomkanker

Veredelingsonderzoek voor weerbare appelrassen tegen vruchtboomkanker

Organisatie-onderdeel

WR-cap TU

Projectcode

LWV19214

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>Sleuteltechnologieën LWV>Biotechnologie en Veredeling

Startdatum

01/01/20

Einddatum

31/12/23

Samenvatting

Vruchtboomkanker wordt veroorzaakt door de schimmel Neonectria ditissima. Alle appelrassen zijn vatbaar, maar er zijn verschillen in weerbaarheid. Klassieke rassen als Golden Delicious en Elstar hebben een redelijke weerbaarheid, maar veel nieuwe rassen met een betere smaak zijn te vatbaar. Wanneer de ziekte bij deze appelrassen toeslaat, moet regelmatig de hele aanplant gerooid worden. Bij een jonge aanplant zijn de (hoge) investeringskosten dan een complete verliespost.

Bij vruchtboomkanker wordt veredeling op weerbaarheid belemmerd door de tijdsduur en de hoge kosten van resistentietoetsen. Daarnaast ontbreekt kennis over de representativiteit van toetsresultaten voor de weerbaarheid over het jaar heen. Bij deze toetsen worden bomen namelijk tijdens een specifieke periode in het jaar besmet met slechts één wondtype, terwijl in de praktijk een boom het hele jaar door geïnfecteerd kan worden middels verschillende typen wonden, onder wisselende weersomstandigheden en wisselende condities van de boom.
Appelbomen bestaan uit het eigenlijke ras (ent) en een onderstam. Er is nog niets bekend over de invloed van de onderstam op de resistentie van appelrassen. Mogelijk kan de onderstam keuze de weerbaarheid van de ent verbeteren. Verder kan op termijn de veredeling versnellen met het beschikbaar komen van op DNA gebaseerde voorspellende moleculaire merkers. Om zulke merkers te kunnen ontwikkelen, is inzicht nodig in de vererving van resistentie, en daar zijn goede, betrouwbare en representatieve planttoetsen essentieel voor.

Dit project beoogt de planttoets te verbeteren en inzicht te verwerven in de rol van de onderstam en in de overerving van resistentie. Dit alles met het doel om gericht op weerbaarheid tegen vruchtboomkanker te kunnen veredelen.

Doel van het project

Dit project draagt bij aan de Nationale Wetenschapsagenda en LWV missie Kringlooplandbouw, thema robuuste teelten: minder middelen gebruik, gezonder uitgangsmateriaal, hogere productie, hogere kwaliteit van het geproduceerde fruit, en minder verlies van reeds geproduceerd voedsel. Dit alles gaat gepaard met een hogere oogst/productiezekerheid. Hiermee draagt het project bij aan een ecologische en economische duurzame productie van fruit, inclusief het economische rendement van de fruitteelt en boomkwekerij, en aan de beschikbaarheid van gezond en betaalbaar fruit van eigen bodem.

Relatie met missie (Motivatie)

Dit project is essentieel om een begin te kunnen gaan maken met een gerichte veredeling op resistentie tegen een van de schadelijkste ziekten in appel, en daarmee tot het beschikbaar komen van appelrassen die goede vruchtkwaliteit en productiviteit combineren met goede resistenties tegen ziekten.

Geplande acties

Wat dit project gaat opleveren zijn een verbeterde en mogelijk goedkopere resistentietoets voor vruchtboomkanker, en pre-competitieve kennis over de invloed van de onderstam op weerbaarheid van een appelras en over de vererving van weerbaarheid van een bepaalde resistentiebron.
Resultaten in het communicatieve vlak zijn jaarlijkse voortgangsbijeenkomst met alle partners, 1-2 wetenschappelijke artikelen (2023/2024), een voordrachten op een congres over vruchtboomkanker (2023), en twee artikelen in een vakblad (2021, 2023).

Naam projectleider

Eric van de Weg