Verpakkingen vs. Verliezen

Verpakkingen vs. Verliezen

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

LWV19245

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>D. Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel>D4. Duurzame en veilige verwerking

Startdatum

01/01/20

Einddatum

31/12/23

Samenvatting

In de voedingsmiddelenindustrie wordt hard gewerkt aan een duurzame oplossing voor het reduceren van de hoeveelheid plastic verpakkingen. Een (plastic) verpakking wordt toegepast vanwege barrière eigenschappen waarmee ze de levensduur (shelf life) van het (vers)product verlengen. Het wegnemen van de plastic verpakking zal de levensduur doen afnemen en voedselverspilling doen toenemen. Zowel het verduurzamen van verpakkingen als wel het terugdringen van voedselverliezen zijn belangrijke maatschappelijke thema’s, zoals blijkt uit onder meer de commitment van zo’n 80 bedrijven die het Plastic Pact convenant hebben getekend als wel de groep van bedrijven die zich heeft verenigd binnen het consortium Samen tegen voedselverspilling. In dit project gaan we de relaties bepalen tussen duurzaamheid van verpakkingen en alternatieve technieken enerzijds en behoud van kwaliteit van versproducten anderzijds.
In dit project zullen in concrete bedrijfscases huidige verpakkingen en alternatieven vergeleken worden op duurzaamheidsindicatoren gedurende de hele levenscyclus van de verpakking dus bijv. ook effecten met betrekking tot recyclebaarheid en effecten op houdbaarheid en mogelijke voedselverliezen.
Het beoogde doel is dat bedrijven op basis van de in dit project ontwikkelde kennis en tools, een geïnformeerde beslissing te kunnen nemen welke optie het meest duurzame is en wat de gevolgen zijn op de bedrijfsvoering. Dit zal niet alleen leiden tot het gebruik van duurzame materialen, maar ook bijdragen aan duurzamere productieketens; van (vers) product tot en met afvalverwerking en recycling.

Doel van het project

Het project heeft tot doel om te zorgen dat de relatie tussen duurzaamheid van verpakkingen en alternatieve technieken enerzijds en behoud kwaliteit van (vers)producten anderzijds beter gekwantificeerd kan worden. Bedrijven moeten met de kennis en tools die in dit project ontwikkeld worden een beter geïnformeerde beslissing kunnen nemen welke optie het meest duurzame is en wat de gevolgen zijn op de bedrijfsvoering. Niet alleen op het vlak van duurzame materialen, maar vooral op duurzame productieketens; van (vers) product tot en met afvalverwerking en recycling moeten op deze manier geïnformeerde keuzes gemaakt kunnen worden die leiden tot meer duurzaam gebruik van verpakkingen en minder voedselverliezen.
Het project zal hiermee bijdragen aan:
• MMIP D1; Het tegen gaan van Voedselverspilling in de keten tot en met de consument levert een belangrijke bijdragen aan de transitie naar circulaire voedselproductie.
• MMIP D4; Een duurzame verwerking van verpakkingen door een ketengerichte aanpak, gericht op reductie van emissies en vergroten van grondstofflexibiliteit waarbij de veiligheid en kwaliteit gewaarborgd blijft.
• MMIP E1; minder verpakkingsmateriaal, dat ook moet leiden tot minder afval in de Noordzee.
• MMIP S1; smart packaging in het agri-food domein, zorgen dat de juiste verpakkingsmaterialen gebruikt worden voor de juiste toepassing en het geproduceerde voedsel optimaal benut wordt in de daarvoor bestemde keten.
• ST B Geavanceerde materialen: dit project focust op bio-based materialen voor duurzame milieuverpakkingen

Relatie met missie (Motivatie)

Steeds meer voedingsmiddelenindustrieën en supermarkten zoeken naar de meest duurzame oplossing als het gaat om verpakking van (verse) producten. De aandacht richt zich momenteel op de duurzaamheid van het verpakkingsmateriaal zelf. Het niet-verpakken van producten vermindert het gebruik van plastic, maar kan een negatieve invloed hebben op de totale duurzaamheid. De beschermende functie van verpakkingen gaat immers ook verloren en daarmee kan het product bederven en in voedselverspilling resulteren. Volledig plasticvrije verpakkingen en verpakkingsketens bestaan op dit moment niet.
Op dit moment is er een gebrek aan openbaar beschikbare data en gegevens voor bedrijven om onderbouwde keuzes te maken (terwijl er wel veel van afhangt voor bedrijven (maatschappelijke druk, wetgeving reductie plastic, recycling). Daarnaast vinden bedrijven/retail het moeilijk om keuzes te maken in relatie tot houdbaarheid omdat ze vast zitten in “oude” denkpatronen wat betreft verpakkingen (dun, lichte verpakking, zo lang houdbaar) of vinden het moeilijk om concessies te doen aan bepaalde keuzes/inzichten. Ons project gaat door middel van het uitvoeren van gerichte productverpakkingscombinaties cases data verzamelen over huidige verpakkingen en alternatieve verpakkingen of technieken. Deze data kan gebruikt kan worden om meer generieke tools te ontwikkelen die voor een bredere sector en toekomstige materialen/ontwikkelingen bruikbaar zijn om een afweging te maken.
Het project bevat een aantal vernieuwende elementen:
• In plaats van te focussen op mogelijke duurzaamheidsverbeteringen van specifieke elementen in de levenscyclus van (de verpakking van) een voedselproduct (het duurzamer maken van de verpakking, het verlengen van de houdbaarheid, milieutechnische verbeteringen in de supply chain), weegt deze PPS per product de duurzaamheidseffecten af gedurende de gehele levenscyclus van de verpakking (incl. end-of-life-opties), én neemt daarbij expliciet de duurzaamheidseffecten mee van houdbaarheid/verspilling en het effect op de supply chain. Een andere houdbaarheid vergt namelijk ook aanpassingen aan de supply chain, met milieuwinst of – verlies tot gevolg.
• Juist door deze integrale aanpak is dit thema uitermate geschikt voor een PPS: afzonderlijke partijen richten zijn meer geneigd zich te richten op specifieke elementen die van belang zijn voor hun eigen product, en minder op de effecten verderop in de cyclus; een verpakkingsproducent wil graag zijn verpakkingen verbeteren en verduurzamen maar het effect op voedselverspilling ligt buiten zijn invloedssfeer.
• Door het bedrijfsniveau-overstijgende karakter van deze PPS zijn de branche-organisaties, zoals KIDV en FNLI, uitstekende partners in deze samenwerking.

Geplande acties

Het project richt zich via concrete bedrijfscases op alternatieve verpakkingsmethoden voor bepaalde productgroepen. Caseonderwerpen zullen aansluiten bij de volgende trends:
• Het zoveel mogelijk weglaten van verpakkingen voor verse producten
• Het aanpassen van het gebruikte materiaal en aanpassen van de dimensies
• Het dunner maken van kunststofverpakkingen
• Het recyclebaar maken van verpakkingen
• Het overschakelen op materialen die recyclebaar zijn
• Gebruik maken van alternatieven die de functie van verpakking overnemen
• Coatings, dry misting, etc.
• Laser tagging
• Het communiceren van de complexe duurzaamheidswinst naar de klanten
Per casus komen concrete antwoorden en data beschikbaar via een casepresentatie en kort rapport die direct door bedrijven benut kunnen worden. Afhankelijk van de casus zal gekeken worden naar een aantal van onderstaande onderwerpen:
• De mate van bescherming en daarmee de levensduurverlenging
• De impact op kwaliteitsverlies en voedselverlies,
• De impact van het materiaalgebruik (omgerekend naar CO2-impact)
• Recyclebaarheid in het Nederlandse afvalsysteem
• Kosten en consequentie van het introduceren van deze alternatieven. In een overkoepelend programma zal de kennisintegratie geborgd en sectorbreed vertaald gaan worden door middel van ontwikkeling van een toolbox.
• Consumentacceptatie
Jaarlijks op te leveren resultaten:
- Selectie onderwerpen (product/verpakkingscombinatie en/of alternatieve techniek) voor cases en aantrekken bedrijven die cases inbrengen. Onderwerpen sluiten aan bij minimaal een van de 4 thema’s: product/verpakkingscombinatie; alternatieve technieken, overige functies verpakkingen of afvalverwerking en recycling.
- Uitvoering cases (10-20 totaal binnen project)
- Verslaglegging resultaten/case (presentatie/rapport)
Overkoepelend programma
- Jaar 1: Basis opzet matrix/shelf-life model wat later als input voor toolbox dient.
- Jaar 2: Framework voor datacollectie
- Jaar 3: Modellering verzamelde data + gevulde toolbox
- Jaar 3: Rapport duurzame recyclebare verpakkingen voor producten (indien relevante cases op dit onderwerp uitgevoerd zijn)
- Jaar 3: Rapport consumenten acceptatie alternatieve verpakkingsscenario’s (indien relevante cases op dit onderwerp uitgevoerd zijn)
Het doel is om gedurende looptijd van het project minstens 2 vakbladartikelen, 1 wetenschappelijke publicatie en 1 deelname aan het wetenschappelijk congres te realiseren.
De stuurgroep zal haar netwerk en communicatiemogelijkheden gebruiken om bedrijven te interesseren en informeren voor het project en voor deelname. Daarnaast zal zij zorg dragen voor disseminatie van sectorbrede (niet-confidentiële) kennis naar bedrijven en eventueel consumenten.