Voedsel-en voederveiligheid en valorisatie van nieuwe en wettelijk beperkte reststromen voor diervoeder

Voedsel-en voederveiligheid en valorisatie van nieuwe en wettelijk beperkte reststromen voor diervoeder

Organisatie-onderdeel

WR-cap AF

Projectcode

LWV19091

MMIP

Landbouw, Water, Voedsel>D. Gewaardeerd, gezond en veilig voedsel>D4. Duurzame en veilige verwerking

Startdatum

01/01/20

Einddatum

31/12/23

Samenvatting

Om de door LNV geformuleerde kringlooplandbouwplannen voor 2030 te realiseren, is het noodzakelijk om bodemuitputting te voorkomen, de biodiversiteit te behouden en te verbeteren, de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen te verminderen en tegelijkertijd te voorzien in goed en veilig voedsel. Ons voedselsysteem moet als één geheel worden beschouwd, waarbij grondstoffen uit elkaars ketens en reststromen uit de voedingsindustrie en voedselketens zoals gewasresten, voedselresten, procesafval, mest, compost etc. worden hergebruikt of verwerkt tot nieuwe (bij)producten.

Dit project draagt bij aan MMIP D4 doordat voedselveiligheid, technische en nutritionele haalbaarheid en de traceerbaarheid in de productieketen wordt onderzocht in twee onderzoekslijnen:
- Veilige verwerking van reststromen, die geen dierlijke eiwitten bevatten, in diervoeders binnen de kaders van de wet;
- Veilige verwerking van reststromen, die dierlijke eiwitten bevatten, in diervoeding ter ondersteuning van eventuele versoepeling of wetswijziging.

Het project beoogt casuïstiek te genereren die voor een voor een aantal reststromen veilig en haalbaar gebruik in diervoeder aantoont.

Doel van het project

Het doel van het project is om van 6 verschillende reststromen een veilige, nutritioneel adequate en in de keten traceerbare verwerking tot diervoeder te onderzoeken. Op deze wijze wordt bijgedragen aan duurzame, circulaire en veilige verwerking en verwaarding van on- of onderbenutte reststromen in het voedselsysteem.

Relatie met missie (Motivatie)

In 2030 zal de toegenomen omvang van de wereldbevolking en de noodzaak van voedselzekerheid gecombineerd moeten zijn met een voedselsysteem dat voldoende duurzaam, klimaatneutraal en veilig is. Teneinde dit te bereiken is ontwikkeling op drie terreinen noodzakelijk:
1. Toetsen en borgen van voedselveiligheid.
2. Aanpassen en optimaliseren van het wettelijke kader.
3. Ontwikkelen van procestechnologie voor bestaande en nieuwe restromen; optimaliseren van commitment en acceptatie in de maatschappij van nieuwe producten.

Binnen dit project worden alle 3 de terreinen onderzocht, met de nadruk op voedselveiligheid.

Geplande acties

Resultaten voor 2020
- In 2020 is gestart met een inventarisatie van bestaande en nieuwe reststromen die toepasbaar kunnen zijn in diervoeding. In nauw overleg en samenwerking met de industriële partners (workshop) is een aantal reststromen geselecteerd voor verder onderzoek. De gekozen reststromen zijn (1) friet uit de restaurantkeuken, (2) andere onverkochte reststromen uit de restaurantkeuken, (3) een broederij bij-product, (4) een bloedproduct van herkauwers, (5) overgebleven voedingsmiddelen uit de catering branche en (6) groente-fruit-etensresten (GFE) uit particuliere huishoudens;
- Ketenanalyse: de specifieke bestaande (productie)processen waar de reststromen deel van uitmaken zijn in kaart gebracht en beschreven in matrices en flow-charts. De aanpassingen die in de keten nodig zijn om de reststroom veilig te kunnen benutten voor gebruik in diervoeding en/of diervoederingrediënten wordt verder onderzocht en beschreven. Van elke aanpassing in het proces wordt onderzocht wat de impact is op de voedselveiligeid en technische haalbaarheid van de verwerking.
- Studieplan is opgesteld voor de reststromen 1 en 2 met de onderdelen: keten inventarisatie/analyse, gevaren analyse, ontwikkeling van verwerkingsmethoden, gevaren karakterisering (analyse van chemische en microbiologische veiligheid), in vitro experimenten voor testen en borgen van microbiologische en virale veiligheid en theoretische en experimentele bepaling van nutritionele waarde van onbewerkte en bewerkte reststromen.
- Van elk van de 6 gekozen reststromen is en globale gevaren analyse opgesteld op basis van literatuuronderzoek, gepubliceerde NVWA ketenanalyses en expert judgement.
- De eerste twee reststromen zijn verder in het laboratorium onderzocht. Verwerkingsstappen: verhitting, hydrolyse en fermentatie. Dit onderzoek loopt door in 2021.
- Draft versie van een position paper over het EU wettelijke kader en de kansen tot optimalisatie en kansen tot wetswijzigingen. Werktitel: “Legislation as instrument for circular agriculture”.
- Draft versie van een notitie over het verloop van de wijzigingen in de relevante wetgeving van 2001 tot 2020.

Verwachte resultaten voor 2021
- Definitieve versie van de position paper over het EU wettelijke kader en de kansen tot optimalisatie en kansen tot wetswijzigingen. Werktitel: “Legislation as instrument for circular agriculture”.
- Notitie over het verloop van de wijzigingen in de relevante wetgeving van 2001 tot 2020.
- Resultaten van de karakterisering van de gevaren van reststromen 1-3 o.i.v. de experimentele processtappen en de voorgestelde wijzigingen in de productieketens;
- Rapport keten inventarisatie/optimalisatie/traceerbaarheid/HACCP voor reststromen 1, 2 en 3;
- Rapport met aangepaste processchema’s en protocol voor veilige verwerking van reststromen 1 en 2;
- Studieplan voor verwerking/processing/karakterisering van gevaren van reststroom 3
- Studieplan voor in vitro experimentele bepaling van nutritionele van onbewerkte en bewerkte reststromen 1, 2 en 3;
- Resultaten van in vitro experimentele bepaling van nutritionele waarde van onbewerkte en bewerkte reststromen 1, 2 en 3
- Studieplan voor virale en bacteriele spike-proeven om de biologische veiligheid van de productieprocessen te borgen voor reststromen 1, 2 en 3;
- Resultaten voor virale en bacteriele spike-proeven om de biologische veiligheid van de productieprocessen te borgen voor reststromen 1, 2 en 3
- Onderzoek naar mogelijk geschikte methoden voor diersoort-identificatie in de gekozen reststromen 1-6

Verwachte resultaten voor 2022
- Resultaten van de karakterisering van de gevaren van reststromen 4-6 o.i.v. de experimentele processtappen en de voorgestelde wijzigingen in de productieketens;
- Rapport keten inventarisatie/optimalisatie/traceerbaarheid/HACCP voor reststromen 4, 5 en 6;
- Rapport met aangepaste processchema’s en protocol voor veilige verwerking van reststromen 3 -6;
- Studieplan voor verwerking/processing/karakterisering van gevaren van reststroom 4-6;
- Studieplan voor in vitro experimentele bepaling van nutritionele waarde van onbewerkte en bewerkte reststromen 4 - 6;
- Resultaten van in vitro experimentele bepaling van nutritionele van onbewerkte en bewerkte reststromen 4 – 6;
- Studieplan voor virale en bacteriele spike-proeven om de biologische veiligheid van de productieprocessen te borgen voor reststromen 4 - 6;
- Resultaten voor virale en bacteriele spike-proeven om de biologische veiligheid van de productieprocessen te borgen voor reststromen 4 – 6;
- Rapport over mogelijk geschikte methoden voor diersoort-identificatie in de gekozen reststromen 1-6;
- Studieplan in vivo voeder experiment met varkens
- Uitvoering en resultaten van voeder experiment met varkens
- 1 wetenschappelijke publicatie.

Verwachte resultaten voor 2023
- Rapport voeder experiment met varkens
- Afronding lopende proeven uit 2022
- Rapportages lopende proeven uit 2022
- Organisatie workshop/conferentie voor stakeholders;
- Proceedings van workshop/conferentie voor stakeholders;
- 2 wetenschappelijke publicaties
- Eindrapportage